Αυτο-ομοιότητα (self-similarity) και Μινωΐτες

Το καλοκαίρι του ..., στο πρώτο μου ταξίδι στην Κρήτη, βρέθηκα στο Ηράκλειο, κι ένας καλός μας φίλος, ο Δημήτρης Σφακιανάκης, μας ξενάγησε στο Μουσείο. Κι εκεί, ανάμεσα στα τόσα άλλα θαυμαστά, είδα και αυτό το "βάζο", έναν "κάνθαρο" [*]. 

Είχα εντυπωσιστεί από το εύρημα του τότε αγγειοπλάστη, που έφτιαξε μικρά "κανθαράκια", με το ίδιο ακριβώς σήμα όπως ο μεγάλος, αλλά σε μικρότερη κλίμακα, διατηρώντας όμως με (σχετική) ακρίβεια τη μορφή του. 

Και θυμήθηκα πως, τη δεκαετία του 1960, ο Benoit Mandelbrot εισήγαγε την έννοια της αυτο-ομοιότητας (self-similarity) και των fractals. Με πολύ λίγα λόγια, αυτο-ομοιότητα έχουμε όταν ένα σχήμα / αντικείμενο διατηρεί τη μορφή του όσο κι αν το μεγαλώσουμε ή μικρύνουμε. Πασίγνωστο το παρακάτω σχήμα: 

που δίνει μια χονδροειδή απεικόνιση της ιδέας του.

Να, λοιπόν, που κάποιος Μινωΐτης αγγειοπλάστης είχε φανταστεί την αυτο-ομοιότητα, ca. 4000 χρόνια πριν! 

[*] φωτογραφία ελέω Αλεξάνδρας Γιαννάκου, Οκτ. 2026.