15.1.26

Κτήρια και αρχιτέκτονες (Κωστής Μακρής, Victor Horta, Ludwig Wittgenstein)

Τα κτήρια, ο σχεδιασμός τους, οι λεπτομέρειές τους με γοήτευαν πάντα. Σ' αυτό βοήθησε πολύ κι ξάδελφός μου, ο Κωστής Μακρής, 3 χρόνια μεγαλύτερός μου, αρχικά φοιτητής της Αρχιτεκτονικής στο ΕΜΠ κι αργότερα ασκούμενος αρχιτέκτων, μέχρι σήμερα! Μικρότερός του, τον άκουγα με θαυμασμό, κάναμε κάμποσες συζητήσεις σχετικά με την αρχιτεκτονική στην Πυργέλα.
     Ένα βράδυ, έτσι όπως εξελίχθηκε η συζήτηση, του έλεγα: "θα βάλω αυτό, κι εκείνο, και το παρακάτω, και θα έχει τόσα και τέτοια δωμάτια κλπ.", με άκουγε με το γνωστό του μειδίαμα αλλά και άπειρη υπομονή, και στο τέλος μου έκανε μια "κρυπτική" ερώτηση: "δηλαδή, θα με αφήσεις να σχεδιάσω τους μεντεσέδες για τα πορτοπαράθυρα?". Μέσα μου, κάπως συγχίστηκα, δεν είπα τίποτα, αλλά η ψηφίδα της περιέργειας για το τι εννοούσε έμεινε...
     Τα χρόνια πέρασαν. Κάποτε έπεσε στα χέρια μου η βιογραφία του γνωστού Αυστριακού φιλοσόφου Ludwig Wittgenstein. Kι εκεί, η ψηφίδα βρήκε τη θέση της! Η αδελφή του Wittgenstein, η Margaret Stonborough-Wittgenstein, παράγγειλε στον αρχιτέκτονα Paul Engelmann να της κτίσει ένα σπίτι, στη Βιέννη (*). Σε κάποια φάση της οικοδόμησης, κλήθηκε ο αδελφός της, ο Ludwig, να δει το έργο. Το επισκέφθηκε, "έδιωξε" (υποθέτω με ευγενικό τρόπο) τον αρχιτέκτονα, και αποτελείωσε το σπίτι ο ίδιος. Και στο κείμενο του βιβλίου υπήρχε η φράση: "σχεδίασε τα πάντα, ως και τους μεντεσέδες για τις πόρτες"!
     Η προσοχή και επιμονή του Wittgenstein για την ακρίβεια στις λεπτομέρειες τον οδήγησαν στο να αναβάλει τα εγκαίνια, το 1928, και να ζητήσει να σηκώσουν το ταβάνι του ισογείου κατά 30 χιλιοστά, ώστε να είναι σύμφωνο με την αντίληψή του για τον αρμονικό σχεδιασμό!

Ο Wittgenstein δεν πρωτοτυπούσε στον "ολικό σχεδιασμό" του κτηρίου. Τρεις δεκαετίες πριν, ένας άλλος γνωστός Βέλγος αρχιτέκτων, ο Victor Horta, κλήθηκε από την οικογένεια Solvay να σχεδιάσει και να κτίσει το μέγαρο 
Solvay για τον Armand, γιο του πατριάρχη της οικογένειας Ernest Solvay, γνωστού χημικού (εξ ου και η βιομηχανία Solvay). Ο Victor Horta σχεδίασε το κτήριο, τα έπιπλα, τον εξοπλισμό, τους ... μεντεσέδες, τα πάντα! Ευτυχώς, το κτήριο έχει διασωθεί έτσι όπως σχεδιάστηκε, είναι επισκέψιμο, και στο παρακάτω video μπορούμε να πάρουμε μια γεύση του εσωτερικού του.


(*) Το σπίτι υπάρχει ακόμα, και έχει εγκατασταθεί σ' αυτό το πολιτστικό τμήμα της Βουλγαρικής Πρεσβείας.

No comments: